به طور کلی گوش میانی دارای ساختاری ظریف اما بسیار مهم و حیاتی در نوع شنوایی انسان است؛ گوش میانی به حفرهای پر از استخوانچه های کوچک که انتقال دقیق ارتعاشات صوتی را بر عهده دارد گفته می شود و با چشم قابل مشاهده نیست. وجود هرگونه اختلال پایدار در این ناحیه می تواند پیامدهایی فراتر از یک بیماری ساده ایجاد کند. عفونت مزمن گوش میانی از جمله بیماری هایی است که در صورت بی توجهی به درمان ، به تدریج کیفیت زندگی فرد را کاهش داده و حتی زمینه ساز عوارض بروز نیز می شود.
عفونت گوش میانی چیست؟
برای درک عوارض عفونت گوش میانی، ابتدا باید دانست که عفونت گوش میانی چیست؛ عفونت میانی گوش به التهاب و آلودگی بافت های داخل گوش میانی گفته می شود که اغلب در پی عفونت های مکرر دستگاه تنفسی فوقانی و انسداد شیپور استاش به فضای گوش ایجاد می گردد. در حالت حاد این بیماری ، این التهاب ممکن است طی چند هفته فروکش کند؛ اما زمانی که روند التهابی بیش از سه ماه ادامه یابد یا به طور مداوم عود کند، بیماری شکل مزمن به خود می گیرد. در عفونت مزمن گوش میانی، ترشح مداوم، تخریب تدریجی مخاط گوش و در مواردی سوراخ شدن پرده صماخ مشاهده می شود. این وضعیت نه تنها شنوایی را تهدید می کند، بلکه می تواند مسیر بروز عوارض جدی را هموار سازد.
علت عفونت مزمن گوش میانی
شناخت علت عفونت مزمن گوش میانی بسیار مهمی در پیشگیری و کنترل عوارض عفونت مزمن گوش میانی دارد. این بیماری معمولا نتیجه یک عامل نیست بلکه حاصل بروز چندین عامل مستعد کننده است. از این رو از شایع ترین علت های بروز عفونت گوش میانی می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- اختلال عملکرد شیپور استاش و تهویه ناکافی گوش میانی
- عفونت های مکرر و درمان نشده گوش در کودکی
- آلرژی های مزمن بینی و سینوس
- پولیپ ها یا بزرگی لوزه سوم
- ضعف سیستم ایمنی
- ورود آب آلوده به گوش در افرادی با پرده گوش آسیب دیده
گاهی نیز درمان ناقص یا مصرف نادرست و خودسرانه آنتی بیوتیک ها سبب باقی ماندن کانون عفونت و مزمن شدن فرآیند التهابی می شود.
علائم عفونت مزمن گوش میانی
طیف علائم عفونت مزمن گوش میانی گسترده و متنوع است؛ این نشانه ها ممکن است به صورت خفیف آغاز شوند، اما در طول زمان شدت بگیرند و پایدار شوند.علائم شایع عفونت مزمن گوش میانی عبارت اند از:
- ترشح مداوم یا متناوب چرکی از گوش
- کاهش تدریجی شنوایی
- احساس پری یا فشار در گوش
- وزوز گوش یا صدا های غیرطبیعی
- درد خفیف اما طولانی مدت گوش
- سرگیجه یا عدم تعادل در برخی بیماران
نکته نگران کننده آن است که در بسیاری از موارد، درد شدید ناشی از عفونت میانی گوش وجود ندارد و همین مسئله باعث می شود بیمار خطر این بیماری را جدی نگیرد. اما این موضوع در حالی است که عفونت گوش میانی می تواند خطرات بسیار زیادی به همراه داشته باشد.
تاثیر عفونت میانی گوش بر شنوایی و ساختار گوش
یکی از نخستین و شایع ترین عوارض عفونت مزمن گوش میانی، افت شنوایی است. التهاب مزمن می تواند موجب تخریب استخوانچه های گوش میانی شود. در موارد پیشرفته، این کاهش شنوایی ممکن است دائمی شود و قابل درمان نیز نباشد. حتی پس از کنترل عفونت، بازگشت کامل شنوایی همیشه تضمین شده نیست. این مسئله به ویژه در کودکان، پیامد های جدی تری بر رشد گفتار و یادگیری دارد.
گسترش عفونت میانی گوش به نواحی مجاور
در شرایطی که بیماری پیشرفت کند ، عفونت تنها به ناحیه گوش باقی نمی ماند و بافت های اطراف از جمله استخوان ماستوئید، ممکن است درگیر شوند. در نتیجه ماستوئیدیت یکی از عوارض جدی است که با درد، تورم پشت گوش و تب همراه می شود.
همچنین باید گفت که در موارد نادر اما خطرناک، عفونت می تواند به پردههای مغزی یا مغز گسترش یابد و مننژیت یا آبسه مغزی ایجاد کند. البته باید اشاره نمود که این عارضه میزان شیوع کمی دارد اما با این حال عارضه ای بسیار جدی است.
درمان عفونت مزمن گوش میانی
کنترل و پیشگیری از عوارض عفونت گوش میانی، بدون درمان عفونت مزمن گوش میانی امکان پذیر نیست؛ بنابراین نوع و شیوه درمان وابسته به شدت بیماری و میزان التهابات آن وابسته است. اما درمان عفونت مزمن گوش میانی عمدتا شامل موارد زیر هستند:
- پاکسازی منظم ترشحات گوش
- استفاده هدفمند از آنتی بیوتیک های موضعی یا سیستمیک
- کنترل عوامل زمینه ای مانند آلرژی و عفونت های بینی
- پرهیز از ورود آب به گوش
- مداخلات جراحی برای ترمیم پرده گوش
همچنین باید اشاره نمود که انتخاب روش درمان مناسب برای عفونت میانی گوش بسیار مهم بوده و تا حد زیادی باعث پیشگیری از تخریب بافت می شود. تشخیص زودهنگام، کلید پیشگیری از پیامدهای سنگین و حتی درمان به موقع این بیماری است. هرگونه ترشح مزمن گوش، کاهش شنوایی یا احساس غیرعادی در گوش باید جدی و تحت بررسی متخصص گوش حلق و بینی از جمله دکتر یلدا جباری مقدم قرار گرفته شود. به طور کلی بررسی های بالینی، شنوایی سنجی و تصویربرداری در صورت لزوم، ابزارهایی هستند که به تشخیص دقیق کمک می کنند. در نهایت ، تاخیر در مراجعه به پزشک شانس بهبودی کامل را کاهش می دهد.
