سرگیجه یکی از شایع ترین شکایات بیماران می باشد که می تواند عوارض بسیار زیادی داشته باشد. احساس چرخش، ناپایداری بدن، سبکی سر یا تمایل به افتادن، همگی تحت مفهومی قرار می گیرند که به آن سرگیجه گفته می شود. در میان علت متعدد ابتلا به سرگیجه، اختلالات گوش داخلی جایگاهی ویژه ای دارند؛ شناخت عملکرد گوش داخلی و تاثیر آن بر سرگیجه ، نشانه ها، و مسیرهای تشخیصی و درمانی، شرط لازم برای درمان این عارضه پیچیده است که به طور دقیق آن را در ادامه از این مقاله بررسی کرده ایم.
سرگیجه در اثر بیماری های گوش
وقتی منشا بروز سرگیجه در گوش باشد، معمولاً علائم با حرکت سر تشدید می شوند و ممکن است با تهوع، استفراغ، تعریق سرد نیز همراه باشند. در این وضعیت، مغز پیام های متناقضی از گوش سالم و گوش مبتلا به بیماری دریافت می کند. این عدم تطابق حسی، تجربه ای آزارنده و گاه ناتوان کننده پدید می آورد. شدت سرگیجه در اثر بیماری های گوش نیز می تواند از چند ثانیه تا چند ساعت متغیر باشد و در برخی بیماران به شکل حملات عود کننده بروز کند.
گوش داخلی از دو بخش اصلی حلزون شنوایی و دستگاه وستیبولار تشکیل شده است. دستگاه وستیبولار خود شامل مجرای نیم دایرهای است که با مایعات اندو لنف و پری لنف پر شدهاند. هرگونه اختلال در ترکیب مایع، حرکت ذرات یا انتقال پیام عصبی می تواند تعادل را بر هم زند و سرگیجه ای ناگهانی یا مزمن ایجاد کند.
علت های سرگیجه در بیماری های گوش
علت های مشکلات گوش از جمله سرگیجه بسیار متنوع و گوناگون هستند؛ مهمترین این علتها عبارت اند از:
- جا به جایی مایع گوش در مجاری نیم دایرهای
- التهاب عصب
- تغییر فشار یا ترکیب مایع اندولنف
- مشکلات سیستم ایمنی
- عفونت های ویروسی یا باکتریایی گوش داخلی
- آسیب های ناشی از ضربه یا جراحی
بنابراین گفت می شود که بروز هر کدام از این مشکلات می تواند باعث سرگیجه در بیمار شود.
انواع بیماری هایی گوش که باعث سرگیجه می شوند کدام اند؟
- بیماری منییر : این بیماری اختلالی مزمن است که با حملات سرگیجه طولانی مدت، کاهش شنوایی نوسانی، وزوز گوش و احساس پری گوش شناخته می شود که ناشی از افزایش حجم اندولنف (هیدروپس اندولنفاتیک) می باشد و می تواند باعث سرگیجه نیز شود.
- نوریت وستیبولار : التهاب حاد عصب تعادلی که اغلب پس از عفونت ویروسی رخ می دهد که سرگیجه شدید و ناگهانی بدون کاهش شنوایی، ویژگی بارز آن است.
- فیستول پری لنف: نشت غیرطبیعی مایع گوش داخلی به گوش میانی که معمولاً پس از ضربه یا تغییرات فشار رخ می دهد و با سرگیجه وابسته به فشار یا صدا همراه است.
ارتباط و دریافت نوبت معاینه :
آیا تکان خوردن مایع گوش باعث سرگیجه می شود؟
بله اما این موضوع بسیار گسترده است به طور کلی حرکت غیرطبیعی مایع اندولنف یا پری لنف، یا تحریک نابجای گیرنده های حسی، پیام هایی نادرست به ساقه مغز ارسال می کند. باید گفت که تکان خوردن مایع گوش علاوه بر سرگیجه می تواند اساس بسیاری از اختلالات تعادلی در فرد نیز باشد. بنابراین این موضوع یک عارضه بسیار جدی است که باید حتما تحت نظر پزشک و متخصص گوش ، حلق و بینی درمان شود.
درمان سرگیجه ناشی از بیماری های گوش
درمان سرگیجه عمدتا به علت بروز آن وابسته است و می تواند از رژیم های غذایی ساده تا مداخلات دارویی و توان بخشی گسترده متغیر باشد. برای مثال درمان های غیر دارویی شامل محدودیت موقت حرکات تشدید کننده، اصلاح رژیم غذایی بیماری در سرگیجه منییر، توان بخشی برای تطابق عصبی میباشد .
در روش دارو درمانی ، داروهای ضد سرگیجه برای کنترل علایم حاد ، دیورتیک ها در بیماری منییر و آنتیبیوتیک ها در سرگیجه ناشی از عفونت های باکتریایی تجویز می شوند.
همچنین ناگفته نماند که در موارد حاد ف تزریق دارو به گوش میانی یا حتی انجام برخی جراحی ها ممکن است مطرح شوند. البته که این موضوع تنها با بررسی ها و نظر جراح قابل انجام خواهد بود.
سبک زندگی در کاهش میزان سرگیجه
خوشبختانه بیشتر سرگیجه های گوش خوش خیم و قابل درمان اند. با این حال، رعایت برخی اصول می تواند از عود حملات جلوگیری کند که عبارت اند از:
- خواب منظم و پرهیز از خستگی مفرط
- مدیریت استرس
- پرهیز از تغییرات ناگهانی وضعیت سر
- رعایت رژیم غذایی
- داشتن سبک زندگی سالم
- پیگیری منظم درمان و تمرینات تجویز شده
Here is a list of peripheral vestibular disorders, organized by their otologic etiologies
1. Disorders of the Semicircular Canals & Vestibular End Organs
· Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV): Most common cause. Caused by dislodged otoconia (calcium carbonate crystals) that migrate into a semicircular canal (most often posterior canal), making it sensitive to gravity with head movement.
· Vestibular Neuritis (or Neuronitis): Acute, severe inflammation of the vestibular nerve, typically viral. Causes sudden, prolonged vertigo, nausea, and imbalance without hearing loss.
· Labyrinthitis: Similar to neuritis but with cochlear involvement. Inflammation of both the vestibular and auditory portions of the inner ear, causing vertigo plus hearing loss and/or tinnitus.
· Vestibular Paroxysmia: Microvascular compression of the vestibular nerve (similar to trigeminal neuralgia), causing brief, recurrent, spontaneous spells of vertigo.
· Perilymph Fistula: An abnormal connection (tear/leak) between the fluid-filled perilymphatic space of the inner ear and the middle ear or mastoid. Causes episodic vertigo and hearing loss, often triggered by pressure changes (sneezing, straining) or sound (Tullio phenomenon). Can be post-traumatic, post-surgical, or spontaneous.
2. Disorders Involving Cochlear & Vestibular Function (Sensorineural Hearing Loss + Vertigo)
· Ménière’s Disease (Endolymphatic Hydrops): Core pathology is excessive accumulation of endolymph fluid in the membranous labyrinth. Characterized by the classic triad: Episodic vertigo, fluctuating sensorineural hearing loss, tinnitus (often with aural fullness).
· Secondary Hydrops: Ménière’s-like symptoms due to a known underlying cause (e.g., post-traumatic, post-infectious, autoimmune, syphilitic).
· Autoimmune Inner Ear Disease (AIED): The immune system attacks the inner ear, often rapidly progressive bilateral hearing loss with vestibular symptoms (dizziness, imbalance).
3. Infectious & Inflammatory Etiologies
· Viral: Herpes zoster oticus (Ramsay Hunt Syndrome), causing vertigo, ear pain, facial paralysis, and vesicular rash in the ear canal.
· Bacterial: Suppurative Labyrinthitis (from acute otomastoiditis or meningitis), cholesteatoma eroding into the labyrinth, or chronic otitis media causing a labyrinthine fistula.
· Syphilitic Labyrinthitis: A late manifestation of syphilis, causing episodic vertigo and progressive hearing loss.
4. Traumatic Etiologies
· Labyrinthine Concussion: Vertigo and imbalance following head trauma without temporal bone fracture.
· Temporal Bone Fracture (transverse type): Direct injury to the otic capsule, severing vestibular and cochlear function.
· Iatrogenic: Post-stapedectomy, acoustic neuroma surgery, or other otologic surgeries causing labyrinthine injury or fistula.
5. Neoplastic Etiologies
· Vestibular Schwannoma (Acoustic Neuroma): A benign tumor of the vestibular portion of the VIIIth cranial nerve. Typically causes slowly progressive unilateral hearing loss and tinnitus, with subtle, progressive imbalance (less often acute vertigo). A cerebellopontine angle lesion but included here as it affects the peripheral vestibular nerve.
· Intralabyrinthine Schwannoma: A rare schwannoma arising within the inner ear spaces.
6. Ototoxic Vestibulopathy
· Damage to the vestibular hair cells by medications. Often causes bilateral vestibular hypofunction, leading to oscillopsia (vision bouncing with head movement) and imbalance, particularly in the dark.
· Aminoglycoside antibiotics (gentamicin, streptomycin) are classic vestibulotoxic agents.
· Certain chemotherapy drugs (cisplatin can be cochleotoxic).
Key Differentiator: Peripheral vs. Central Vertigo
· Peripheral (Otologic): Problem is in the inner ear or vestibular nerve.
· Symptoms: Severe spinning vertigo, nausea/vomiting, horizontal-torsional nystagmus, worsened by head movement, hearing loss/tinnitus may be present
نکته پایانی
سرگیجه با منشا گوش، بیماری چند وجهی و پیچیده است که از اختلالات ظریف مایع گوش و گیرنده های حسی آغاز می شود و به علائم بسیار آزار دهنده تبدیل می شود. درک دقیق علت های سرگیجه در بیماری های گوش، آشنایی با انواع بیماری هایی گوش که باعث سرگیجه می شوند، و انتخاب مسیر درست تشخیص سرگیجه ناشی از گوش، امکان درمان سرگیجه ناشی از بیماری گوش را فراهم می کند، بنابراین توصیه می شود که در صورت مشاهده کوچکترین علائم به دکتر یلدا جباری مقدم مراجعه نمایید.
